05.05.2015. Obserwuj. Niektórych warzyw czy owoców nie powinniśmy jeść razem, ponieważ nawzajem znoszą swoje korzystne dla zdrowia właściwości. Taką parę tworzą m.in. pomidor i ogórek. Pomidory i ogórki mogą smakować razem bardzo dobrze, np. w jednej sałatce. Łączenie ich w jednym daniu nie ma jednak większego sensu. Rośliny o otwartym pokroju, krótkich międzywęźlach, szybko regenerują się. Dobre wiązanie owoców w warunkach stresowych. Owoce 180-210 g, okrągłe, delikatnie spłaszczone, twarde, o bardzo dobrej trwałości pozbiorczej. Rijk Zwaan. Esmira F1 – odmiana pomidora malinowego przeznaczona do nasadzeń w cyklu wiosennym i jesiennym 5. Naciągnij folię. W kolejnym kroku należy naciągnąć na ramę folię tunelową, przytwierdzić ją gwoździami lub pinezkami, a jej nadmiar również przysypać ziemią lub obciążyć workami z piaskiem – dla zwiększenia stabilności konstrukcji. Tunele foliowe na pomidory zazwyczaj nie mają typowych drzwi. Aby uzyskać dobre zbiory, musisz odpowiednio posadzić razem pomidory i ogórki. Niektórzy wolą sadzić sadzonki z przegrodą między krzakami, do której można później związać pomidory. Dobrym schematem byłaby opcja 3x6.Prawidłowe zagęszczenie roślin w szklarni jest bardzo ważne dla zdrowego wzrostu i dobrego plonu każdej rośliny. Vanilla, to coś nie tak. Chyba zbyt nisko postawiłaś doniczkę. U nas wykorzystujemy kawałki połamanych płytek chodnikowych i na nich opieramy doniczki. Fotka z 18 kwietnia. W tym przypadku ogrzewamy tylko po stronie ogórków. Dodam, ze jest różnica - czy ogrzewamy szklarenke czy folie. Do folii trzeba więcej zniczy. ogoh ogoh sang hyang aji ratu sumedang. zmianowanie| uprawa współrzędna| sadzenie| odmiany| uprawa pod osłonami| nawożenie| pielęgnacja| zbiór i przechowywanie| choroby i szkodniki Pomidor Pomidor jest rośliną chętnie uprawianą w ogrodach warzywnych. Jego częścią jadalną są owoce. W zależności od odmiany, mogą mieć one różną wielkość, od 20 mm do ponad 10 cm średnicy. Kształty pomidorów również mogą być różne: kuliste, wydłużone, przypominające śliwkę lub gruszkę, żebrowane, podobne do papryki. Większość odmian ma owoce czerwone, ale coraz więcej jest również owoców różowych, tzw. malinowych, pomarańczowych, żółtych, zielonych i czarnych. Pomidory są bardzo zdrowe, zawierają dużo witaminy C, a także E, K, PP, z grupy B oraz beta karoten, kwas foliowy i biotynę. Dostarczają nam również wielu składników mineralnych, takich jak potas, sód, fosfor, magnez, wapń, żelazo, miedź, cynk i mangan. Bardzo ważnym składnikiem, w który bogate są pomidory, jest likopen. Jest to naturalny barwnik, dzięki któremu pomidory mają czerwoną barwę. Ale spore jego ilości znajdują się również w żółtych jego odmianach. Likopen to najsilniejszy antyutleniacz z całej grupy karotenoidów. Nasz organizm sam nie jest w stanie go wytworzyć, trzeba więc dostarczać go z zewnątrz, na przykład jedząc właśnie pomidory. Dieta bogata w likopen zapobiega zawałom serca i rozwojowi miażdżycy, a także zmniejsza ryzyko zachorowania na niektóre rodzaje chorób nowotworowych - przeciwdziała na przykład nowotworowi prostaty u mężczyzn . Pomidory ułatwiają również pozbywanie się nadmiaru wody z organizmu i korzystnie wpływają na układ nerwowy ze względu na zawartość bromu. Dzięki zawartości błonnika regulują prace przewodu pokarmowego. Warzywo to wpływa również korzystnie na nasz wygląd - witaminy A i E nawilżają skórę i działają przeciwzmarszczkowo. Witamina C zwiększa stopień dotlenienia skóry i wzmacnia drobne naczynia krwionośne. Zapobiega też nadmiernej łamliwości włosów i ich wypadaniu Kosmetyki zawierające wyciągi z pomidorów rozjaśniają przebarwienia i łagodzą zmiany trądzikowe. Warto jeść pomidory nie tylko ze względu na ich dobroczynny wpływ na nasze zdrowie, ale przede wszystkim z uwagi na ich wspaniały smak. Możemy jeść je na surowo, w sałatkach, a także gotowane, smażone i w postaci pysznych sosów. Możemy też przygotować z nich przetwory na zimę - soki i koncentraty, niezastąpione w przygotowaniu zup pomidorowych i sosów zimą. Można je również suszyć i przygotowywać później suszone pomidory w zalewie. Surowe pomidory najsmaczniejsze są rwane prosto z krzaka, a najzdrowsze z krzaków wyhodowanych w swoim własnym ogródku warzywnym. Uprawa pomidora jest dosyć wymagająca, ale warto poświęcić im swój czas, a odwdzięczą się nam pysznymi, zdrowymi owocami. Uprawa Pomidor jest rośliną jednoroczną. Krzaki pomidorów mają charakterystyczny zapach. Mogą one dorastać nawet do półtora metra, a te uprawiane w szklarni nawet do kilku metrów. W naszych warunkach klimatycznych pomidory uprawiamy z rozsady. Wśród odmian pomidora są bardzo wczesne, wczesne, średnio wczesne, średnio późne i późne. Jest rośliną ciepłolubną, najlepiej rośnie w miejscach słonecznych, przewiewnych, aby szkodliwa dla liści wilgoć pochodząca z opadów lub rosy mogła szybko odparować. Jest wrażliwy na chłody i przymrozki. W temperaturze poniżej 0°C rośliny marzną i giną. Pomidory mogą rosnąć na każdej glebie, jednak najbardziej lubią gleby piaszczysto-gliniaste, żyzne, łatwo nagrzewające się. Na glebach gliniastych, mało przepuszczalnych rosną gorzej, a w deszczowe lata częściej są porażane przez choroby i szkodniki. Nie są wrażliwe na zakwaszenie gleby. Wymagania glebowe różnią się czasem w zależności od odmiany, na przykład odmiany karłowe mają większe wymagania ze względu na płytszy system korzeniowy niż odmiany wysokie. Dobremu wzrostowi roślin sprzyja mała wilgotność powietrza (około 60%), dlatego najlepiej udają się w lata ciepłe i suche. Zmianowanie Pomidory nie są wrażliwe na przedplon, z wyjątkiem roślin z rodziny psiankowatych, które mogą być źródłem zakażenia szkodliwymi wirusami i chorobami. Dlatego wskazane jest stosowanie tego rodzaju zmianowania, choć pozostałe rodzaje również możemy stosować. Pomidory są dobrą rośliną przedplonową dla innych warzyw, ponieważ zostawiają zwykle glebę w dobrej kulturze, wolną od chwastów. Zmianowanie ze względu na wymagania pokarmowe roślin: ma wysokie wymagania pokarmowe, sadzimy go więc po roślinach o średnich wymaganiach pokarmowych. Zmianowanie według pokrewieństwa roślin: należy do roślin psiankowatych, wiec nie sadzimy go po innych warzywach z tej rodziny. Na to samo stanowisko może wrócić po czterech latach. Zmianowanie według podziału na rośliny korzeniowe, liściowe, kwiatowe, owocowe i nasienne: jest rośliną owocową, sadzimy go więc po roślinach kwiatowych. Zmianowanie ze względu na rośliny korzeniące się płytko i głęboko: ma głęboki system korzeniowy, uprawiamy go zatem po roślinach płytko korzeniących się (poza korzeniącymi się płytko odmianami karłowymi, które sadzimy po gatunkach głęboko korzeniących się). Uprawa współrzędna Dobrymi sąsiadami dla pomidora są fasola, ogórek, kapusta, kalarepa, sałata, szpinak, papryka, rzodkiewka, por, cebula, cykoria i koper. Źle rośnie w towarzystwie grochu, ziemniaków, marchwi, buraków ćwikłowych i kukurydzy cukrowej. Ważne jest zwłaszcza to, by nie sadzić pomidorów w pobliżu ziemniaków, ze względu na zarazę ziemniaka, która atakuje również pomidory. Sadzenie W naszych ogródkach warzywnych pomidory uprawiamy z rozsady. Rozsadę możemy kupić lub, jeśli mamy możliwość, wyprodukować samodzielnie. Produkcja rozsady trwa, w zależności od odmiany, od 5 do 8 tygodni. Nasiona zwykle wysiewamy od drugiej połowy marca do początku kwietnia, aby były gotowe do wysadzenia na grządki w połowie maja. Nasiona przed siewem należy zaprawić specjalnie do tego celu przeznaczoną zaprawą, która chroni siewki przed chorobami grzybowymi. Wysiewamy je do skrzyneczek lub paletek rozsadowych i trzymamy w ciepłym inspekcie, szklarni lub na parapecie okiennym. Specjalne podłoże do siewu można kupić w centrach ogrodniczych, można je też przygotować samodzielnie na bazie ziemi kompostowej lub podłoża torfowo-kompostowego. Warto dodać do niego materiał porowaty, na przykład kompost z kory, perlit lub wermikulit, aby poprawić jego warunki powietrzne. Jeśli wysiewamy kilka odmian, dobrze jest oznaczyć je etykietkami z nazwą i datą siewu. Do wschodów powinno się je utrzymywać w temperaturze 22-25 °C, po ukazaniu się liścieni temperaturę obniżamy do 18-20 °C w dzień i 14-16 °C w nocy. Wschody zwykle pojawiają się po 5-7 dniach. Siewki po rozchyleniu się liścieni i ukazaniu się dwóch pierwszych liści właściwych pikujemy za pomocą pikownika do doniczek o średnicy 8-10 cm lub wielodoniczek przeznaczonych do pomidorów, o 54 komórkach na tacy. Rozsada w wielodoniczkach nie może być jednak zbyt długo przetrzymywana, bo szybko się starzeje, więc produkujemy w niej tylko tę, która ma być wysadzana w fazie 4-5 liści. Siewki zagłębiamy w ziemi po same liścienie, dobrze dociskając ją wokół rośliny, ale uważając, żeby nie zasypać wierzchołka wzrostu. Pomidory przeznaczone do wczesnej uprawy w gruncie można wysiewać od razu do doniczek, omijamy wtedy etap pikowania. Rozsadę należy podlewać, najlepiej obficie, ale co kilka dni. Przed wysadzeniem do gruntu należy rośliny zahartować. Ograniczamy podlewanie i silnie wietrzymy pomieszczenie lub wystawiamy rośliny na zewnątrz w ciągu dnia. Dobra rozsada powinna być krępa, mieć łodygę krótką i mocną oraz dobrze rozwinięte korzenie. Może mieć zawiązek pierwszego grona kwiatowego z nierozwiniętymi pączkami, ale nie powinna mieć kwiatów. Rozsadę wysadzamy do gruntu po 15 maja, gdy minie niebezpieczeństwo późnych przymrozków wiosennych. Najlepiej sadzić ją w dzień pochmurny i koniecznie w wilgotną ziemię. Rozsadę na kilka godzin przed sadzeniem dobrze jest podlać, bo ułatwi to wyjęcie całej i nieuszkodzonej bryły korzeniowej. Za pomocą znacznika lub rozciągniętego sznurka wyznaczamy rządki i sadzimy rośliny w odległości 30 -50 cm od siebie. Rządki powinny być odległe o 60 - 80 cm. Dokładna odległość między sadzonkami w rządku oraz między rzędami zależy od odmiany. Jeśli jest sucho, należy podlewać rozsadę do czasu, aż dobrze się przyjmie. Później podlewanie nieco ograniczmy, żeby nasze sadzonki głębiej się zakorzeniły. Odmiany Tylko nieliczne gatunki warzyw mają tak wiele odmian jak pomidor. Różnią się one wysokością i pokrojem roślin, kształtem liści, budową grona kwiatowego, kształtem, barwą i wielkością owoców, przeznaczeniem, odpornością na choroby. Podstawowy podział dotyczy typu wzrostu rośliny i wyróżniamy tu dwie grupy: Odmiany wysokorosnące, czyli takie, których pędy mają zdolność do nieograniczonego wzrostu Odmiany samokończące, charakteryzujące się ograniczonym wzrostem pędów, co zapewnia roślinom zwarty pokrój. Są też odmiany sztywnołodygowe, o krótkich i sztywnych pędach, oraz wiotkołodygowe, o pędach cienkich, wiotkich i silnie rozgałęzionych. Popularne odmiany do uprawy amatorskiej to na przykład Malinowy Ożarowski, Malinowy Henryka, Gigant, Kmicic, Złoty Ożarowski, Kora, Zorza czy Atol. Coraz chętniej uprawiane są tak zwane odmiany czereśniowe pomidorów, bardzo smaczne, o owocach małych, ale licznych w gronie. Dostępne są odmiany w różnych kolorach. Między innymi są to Piko, Maskotka, Koralik i Pinokio. Uprawa pod osłonami Pomidory są często uprawiane w tunelach i szklarniach. Taka uprawa pozwala na wcześniejszy zbiór owoców. Rozsadę do niej przygotowujemy tak samo, jak do uprawy pod gołym niebem. Nasiona na rozsadę do tunelu czy szklarni możemy wysiać nieco wcześniej - w pierwszej dekadzie marca - w tym terminie najlepiej, żeby nasiona były siane od razu do doniczek, bez etapu pikowania. Zabiegi pielęgnacyjne i warunki uprawy są podobne do uprawy polowej. Uprawa pod osłonami ma tę zaletę, że chroni pomidory przed szkodnikami. Jest również korzystna dlatego, że rośliny w tunelu czy szklarni nie są narażone na opady deszczu, a jak wiemy moczenie pomidorów źle na nie wpływa i przyczynia się do rozwoju chorób grzybowych. Należy jednak zwrócić uwagę na to, by wilgotność powietrza w tunelu nie była zbyt wysoka, ponieważ nie jest to korzystne dla pomidorów. Trzeba więc pamiętać o częstym wietrzeniu. W uprawie pod osłonami powinno się również przestrzegać zasad zmianowania, co często jest ignorowane i pomidory uprawiane są przez wiele lat w tym samym miejscu. Nie jest to jednak korzystne, gdyż rośliny mogą dobrze rosnąć i dawać duże plony przez pierwsze dwa - trzy lata, ale z czasem w glebie gromadzi się zbyt dużo chorobotwórczych substancji, które w kolejnych latach mogą stać się przyczyną niepowodzeń w uprawie. Warto więc stosować zmianowanie również w szklarniach i tunelach. Dobrze jest również uprawiać przedplony i poplony, na przykład wiosenne i jesienne odmiany rzodkiewki i sałaty. Jeśli w tunelu uprawiamy tylko jeden lub dwa gatunki warzyw i nie mamy możliwości zmianowania, możemy poszukać innych rozwiązań. Możemy przenieść co kilka lat tunel w inne miejsce lub wymienić w nim ziemię na głębokość około 20-25 cm. Można odizolować grunt grubszą folią, a uprawę prowadzić w ustawionych foliowych pierścieniach z podłożem. Można również jesienią zastosować chemiczne odkażanie gleby. Nawożenie pomidorów Pomidory mają wysokie wymagania pokarmowe. Dla właściwego rozwoju pomidora, obok podstawowych składników pokarmowych, jakimi są azot, fosfor i potas, duże znaczenie mają również wapń i magnez. Pamiętajmy, że stosując każdy rodzaj nawozu, zawsze należy dokładnie wymieszać go z wierzchnią warstwą gleby za pomocą wideł lub szpadla. pH gleby Pomidor lubi gleby lekko kwaśne, o pH 5,5 - 6,5. Przed uprawą należy zbadać odczyn gleby za pomocą kwasomierza i w razie konieczności glebę zakwasić za pomocą nawozu (np. siarczan amonu), kwaśnego torfu, zmielonej kory z drzew iglastych lub odkwasić glebę stosując nawozy wapniowe w postaci granulowanej o wolnym działaniu lub pylistej o szybkim działaniu. Nawozy organiczne obornik przekompostowany - po którym pomidory uprawiamy w drugim lub trzecim roku oraz obornik granulowany lub suszony. Sprawdź informacje o stosowaniu i rodzajach obornika znajdziesz w tym artykule, kompost - tutaj informacje o nawożeniu kompostem, wermikompost, nawóz humusowy - dostępne na rynku Humus Active, BlackJak, Rosahumus czy Biohumus, nawozy zielone - zobacz jakie gatunki roślin można stosować na zielone nawozy. Nawozy mineralne Możemy stosować je przed siewem lub pogłównie. Jednoskładnikowe Najlepiej stosować je na podstawie zawartości składników pokarmowych (mikro- i makroelementy) w glebie. Tak aby dostarczyć tego składnika, którego aktualnie brakuje dla danej rośliny. Wykonujemy w tym celu analizę chemiczną gleby. Wieloskładnikowe Pomidory należą do roślin tylko częściowo tolerujących chlorki, najlepiej więc stosować nawozy ich nie zawierające. Są za to siarkolubne, więc należy stosować nawozy zawierające siarkę. Na rynku ogrodniczym są dostępne nawozy przeznaczone specjalnie dla pomidorów, o odpowiednio dla nich dobranych składnikach - warto z nich skorzystać. Sprawdź jak stosować wieloskładnikowe nawozy mineralne. Pielęgnacja pomidorów Okrywanie agrowłókniną Rośliny okrywamy w przypadku wystąpienia późnowiosennych przymrozków, gdyż pomidory są nie bardzo wrażliwe. Ściółkowanie Ściółkowanie wpływa korzystnie na pomidory. Ściółkować możemy czarną agrowłókniną lub agrotkaniną, która uniemożliwia wzrost chwastom, zmniejsza straty wody z gleby, a także uniemożliwia stykanie się liści i owoców z powierzchnią ziemi, co dobrze wpływa na jakość plonu. Pomidory możemy ściółkować również korą. Ściółkę najlepiej rozłożyć w końcu maja lub czerwcu, gdy ogrzeje się gleba. Odchwaszczanie Jeśli nie ściółkujemy grządek, należy regularnie odchwaszczać je ręcznie lub za pomocą motyczki lub pazurków. Możemy też użyć kultywatora, który dodatkowo spulchni nam glebę. Podlewanie Pomidory są najbardziej wrażliwe na niedobór wody po posadzeniu rozsady do gruntu oraz w okresie wiązania i dorastania owoców, zwykle od końca czerwca do połowy sierpnia. Lepiej podlewać je rzadziej, raz na tydzień, a dużą ilością wody. Gleba powinna być wilgotna do głębokości 20 cm. Należy unikać moczenia całych roślin, gdyż zwiększa to niebezpieczeństwo rozwoju chorób grzybowych. Woda do podlewania powinna mieć temperaturę przynajmniej 14°C. W drugiej połowie sierpnia przestajemy podlewać pomidory, które mamy zamiar przeznaczyć na przetwory. Jeśli tego nie zrobimy, może pogorszyć się ich jakość. Zasady nawadniania roślin ogrodowych Przycinanie pędów Ma na celu ograniczenie wzrostu masy wegetatywnej, stosowane jest zwykle u odmian silnie rosnących. Usuwamy część pędów i liści niepotrzebnych z punktu widzenia zdolności do owocowania, a także te z objawami chorób oraz stare i podsychające. Pędy tniemy za pomocą sekatora tak, aby pozostawić na roślinie te najsilniejsze. Wysokie odmiany pomidorów prowadzi się zwykle na 1-2 pędy, rzadziej na 3. Przy prowadzeniu roślin na jeden pęd usuwa się wszystkie pędy wyrastające z końców liści, a na dwa pędy jako drugi pozostawia się ten wyrastający bezpośrednio pod pierwszym gronem. Prowadząc pomidora na trzy pędy, jako trzeci pozostawiamy najsilniejszy pęd odziomkowy, tworzący się w kącie pierwszego liścia, tuż przy gruncie. Ponowne cięcie przeprowadza się 2-3 tygodnie później, usuwając pędy boczne, wyrastające z kątów liści. Należy usuwać je, kiedy są małe (2-3 cm), by nie osłabić wzrostu roślin, są one wtedy delikatne i można robić to ręcznie. Po zawiązaniu ostatniego grona kwiatowego krzaki pomidorów ogławiamy, czyli usuwamy wierzchołek pędu głównego oraz bocznych, pozostawiając przy tym trzy liście nad ostatnim gronem kwiatowym. Rośliny prowadzone na jeden pęd ogławia się po wytworzeniu 5-6 gron owoców. Prowadzone na 2-3 pędy, gdy na każdym pędzie wytworzą się po 2-3 grona. Jeśli chcemy przyspieszyć dojrzewanie owoców na pierwszych gronach, w fazie żółtego owocu usuwamy pod tymi gronami dolne liście. Podpory do pędów Wiele odmian pomidorów rośnie wysoko i rodzi duże, ciężkie owoce. Odmiany te wymagają stosowania podpór. Do tego celu użyć możemy drewnianych listewek lub palików. Dobre będą też grubsze patyczki bambusowe. Podpory muszą być dostosowane do wielkości i ciężaru rośliny, zwykle mają długość 140-200 cm, z czego około 60 cm zagłębiamy w ziemi. Wbijamy je po północnej stronie, najlepiej zaraz po posadzeniu sadzonek, bo później trzeba bardzo uważać, by nie uszkodzić systemu korzeniowego rośliny. Podwiązywanie pędów Podwiązywanie rozpoczynamy wtedy, gdy zaobserwujemy, że pędy roślin są na tyle długie, że mogą zostać wyłamane przez wiatr, zwykle 3-4 tygodnie po posadzeniu. Tkanki pomidorów są bardzo delikatne, do podwiązywania używajmy więc miękkiego sznurka. W trakcie sezonu konieczne jest zwykle powtarzanie podwiązywania 3-4 razy, w miarę wzrostu pędów. Zbiór i przechowywanie Zbiór pomidorów rozpoczyna się zwykle w lipcu. Można zbierać je w różnych fazach dojrzałości (zielone, ale wyrośnięte, zapalone, dojrzałe). Zbiór owoców zapalonych (czyli częściowo wybarwionych) przyspiesza dojrzewanie i dorastanie owoców, które pozostały na krzakach. Do bezpośredniego spożycia zbieramy pomidory dojrzałe. W sezonie owocowania zbieramy je zwykle co 3-5 dni. Te przeznaczone na przetwory powinny być przerobione w dniu zbioru lub na drugi dzień, bo wtedy są najlepszej jakości. Najlepiej zbierać owoce w dni pogodne, są wtedy suche. Wszystkie owoce należy zebrać przed nadejściem jesiennych przymrozków. Owoce wyrośnięte, ale jeszcze zielone, można przechowywać w temperaturze 12-13 °C i wilgotności około 90% przez około 4-6 tygodni, w tych warunkach powinny powoli dojrzeć. Owoce dojrzałe możemy przechowywać do siedmiu dni, w temperaturze 8-12 °C. Nie należy pomidorów przechowywać w lodówce, bo może to spowodować ich przemrożenie (temperatury poniżej 7°C nie sprzyjają pomidorom). Choroby i szkodniki Pomidory są porażane przez wiele patogenów i uszkadzana przez szkodniki specyficzne tylko dla tego gatunku, jak również przez te atakujące inne warzywa, na przykład ziemniaki. Możemy ograniczyć ich występowanie stosując zmianowanie, uprawę współrzędną lub, jeśli mamy taką możliwość, prowadząc uprawę pod osłonami. Jeśli się pojawią, zwalczać je możemy za pomocą różnych środków naturalnych i chemicznych, zawsze stosując się do zaleceń na etykiecie. Do chorób i szkodników pomidora zaliczamy: Choroby: korkowatość korzeni fuzarioza zgorzelowa zgorzel siewek alternarioza zgorzel podstawy łodyg szara pleśń fuzarioza zgorzelowa zgnilizna pierścieniowa bakteryjna nekroza rdzenia łodyg rak bakteryjny wertycylioza brunatna plamistość liści zaraza ziemniaka antraknoza owoców bakteryjna cętkowatość mozaika ogórka smugowatość ziemniaka gnicie korzeni brunatna zgnilizna owoców mączniak prawdziwy septorioza Szkodniki: turkuć podjadek osiewniki {chrząszcze} rolnice pchełka ziemniaczana stonka ziemniaczana ślimak pomrownik polny {ślimaki} rolnice mszyca brzoskwiniowa {mszyce} mszyca ziemniaczana smugowa {mszyce} mątwik ziemniaczany {nicienie} guzak północny {nicienie} mątwik agresywny {nicienie} rolnice pędraki drutowce słonecznica orężówka mączlik szklarniowy wciornastek zachodni {wciornastki} wciornastek tytoniowiec {wciornastki} przędziorek chmielowiec {przędziorki} przędziorek szklarniowiec {przędziorki} mszyca szklarniowa wielożerna {mszyce} mszyca ziemniaczana średnia {mszyce} miniarki skośnik pomidorowy Zdrowe, ekologiczne pomidorki każdy może wyhodować na własnej działeczce. Jakiś czas temu opisywałam Wam jak wybrać i zamontować tunel foliowy, a dziś opowiem jak hodowaliśmy w nim pomidory i ogórki w 2014 roku. Mój tunel o dziwo ładnie się trzymał przez całe lato, wiatr mi go nie porwał i miał sporo mieszkańców. Pomidory wysadzaliśmy jako takie podrośnięte szczepki mające z 10-15 cm, prężnie rosły i ładnie pięły się w górę nie łamiąc się pod ciężarem owoców. W swoim małym tunelu 3,5 m x 2,0 m posadziliśmy w ubiegłym sezonie kilka różnych odmian pomidorów i kilka krzaków ogórków. Nie mogłam doczekać się przepysznych owoców tej domowej, ekologicznej hodowli, ale było warto poczekać. Zbiory się udały a teraz przedstawię małą fotorelację z sezonu tunelowo-pomidorowego 2014 oraz przybliżę Wam trochę ciekawostek dotyczących hodowli tych przepysznych soczystych warzyw. Przypomnę Wam, jak wyglądał mój mały tunel w tamtym sezonie. No więc za czasów nowości prezentował się tak: Pomidory rosły jak szalone. Podwiązaliśmy je sznurkami. Jak było upalnie, to trzeba było uchylać drzwi z przodu i z tyłu tunelu. Wieczorem tak co drugi dzień je podlewaliśmy. A jak było bardzo sucho i upalnie to nawet codziennie. Jak widać, drzwi tunelu są zamykane na zamki błyskawiczne. Trochę słabe to rozwiązanie, ale sezon przeżyło. Pomidor czyli Lycopersicon esculentum sprowadzono do nas z Ameryki Południowej lub Środkowej. Do Europy dotarł około 1492 roku, po tym jak Krzysztof Kolumb dokonał odkrycia tego nowego świata. Minusem tego tunelu foliowego była słabo obmyślona opcja podpórek. Podwiązaliśmy zatem pomidory sznurkami do domontowanych, drewnianych listewek. Taka to trochę była prowizorka, na szybko, ale tak przeżyły cały sezon, bez skarg i zażaleń owocowały i smakowały :) A tak sobie w słońcu rosły. Tutaj już kadr z pełni lata… A teraz kilka wskazówek dla osób, które chcą uprawiać pomidory pod folią u siebie w ogródku. KIEDY WYSADZAMY? W tunelu foliowym pomidory możemy wysadzać wczesną wiosną, będą one rosnąć szybko, bo w środku panuje wyższa wilgotność powietrza oraz temperatura powietrza czy gleby. Dzięki daszkowi w postaci folii, na nasze roślinki nie będą działać niekorzystne warunki pogodowe, takie jak grad, szron czy obfite opady deszczu. Zalecam posiać pomidorki najpierw w domu na oknie (koło 10 marca). Po około 2 tygodniach od wysiania nasion – gdy siewki mają wykształcone liścienie i ukazuje się liść właściwy – rośliny należy pikować do skrzynek (rozstawa 5×5) na taką głębokość, aby odległość liści od powierzchni gruntu wynosiła około 1cm. Po następnych 2 tygodniach – gdy siewki mają już 3 listki – przesadza się je do doniczek o średnicy tak około 8 cm, a jak ładnie wyrosną, to szczepki takie podrośnięte wysadzamy do tunelu początkiem maja. Gdyby w nocy był mróz, to można zapalić znicze w tunelu, ciepło rozejdzie się i ogrzeje nasze pomidorki podczas zimnych nocy. Pamiętajmy, że to roślina bardzo wrażliwa na chłody, optymalna temperatura wzrostu pomidorów oscyluje w granicach 22-27ºC w ciągu dnia i 17-21ºC w porze nocnej. JAKIE STANOWISKO? Pomidory czują się wyśmienicie rosnąc na glebach piaszczysto-gliniastych, w takim podłożu bowiem długo utrzymuje się wilgoć. Odczyn podłoża zaleca się jako lekko kwaśny pH 5,5 do 6,5. Pamiętajmy o płodozmianie, nie sadźmy pomidorów rok po roku na tym samym stanowisku, dajmy glebie 3-4 lata wytchnienia. Unikajmy również poprzednich sąsiadów, takich jak papryka, oberżyna czy ziemniaki. Przed posadzeniem pomidorków, my zawsze dopieszczamy glebę, dodając trochę nawozu. Potem trzeba ją porządnie przekopać, zagrabić i sadzimy. Optymalna dla wzrostu pomidorów zawartość składników pokarmowych w glebie wynosi: 90-120 azotu N, 60-80 fosforu P, 200-250 potasu K, 60-80 magnezu Mg oraz 1200-1500 wapnia Ca. JAKIE ODMIANY WARTO POSADZIĆ POD FOLIĄ? Pomidor gruntowy “Bawole serce” – to bardzo dobra odmiana do uprawy amatorskiej, roślina dorasta do 2 m, rodzi duże owoce osiągające nawet do 600g, co ciekawe wyrastają w kształcie sercowatym, są smaczne, mięsiste, o różowoczerwonym miąższu , słodkie. Zbiór następuje od sierpnia do października. Krzak pomidora wymaga podwiązania w folii i prowadzenia pędu w górę. Pomidor malinowy – ma ciemny, malinowy kolor, jego miąższ jest słodki i bardzo delikatny. Idealna odmiana na kanapki. Odznacza się wyjątkowym smakiem i aromatem. PODLEWANIE? Pamiętajmy, aby systematycznie podlewać nasze tunelowe rośliny. Oczywiście ilość nawadniania zależy od fazy wzrostu i etapu rozwoju. Przyjmuje się, że przed wysadzeniem szczepek wilgotność powinna wynosić 80%, gdy zacznie się etap kwitnienia – do 60%, zaś w fazie zawiązywania owoców 70% i w okresie owocowania 75–85%. Jeżeli krzaki pomidorów będą rzadko nawadniane, rośliny będą starały się dostosować do suszy i zrzucą kwiaty, również wykształcą mniejsze owoce. Nadmiar wilgotności, zwłaszcza w czasie dojrzewania może sprzyjać rozwojowi grzybów, które będą atakować nasze owoce. Zachowajmy więc umiar i obserwujmy nasze rośliny i ich potrzeby. W tym sezonie, czyli 2015 nasz tunel foliowy również został przygotowany i rozłożony. Cóż mogę powiedzieć o jego trwałości. Szkielet przechował się idealnie, folia prawie też, minimalne rozdarcia na oknach przypominają o minionym sezonie. Jedynym minusem tunelu są słabe zamki w drzwiach. Niestety mimo smarowania, zaczęły się psuć i trzeba będzie podrasować element zamykania folii. A tak wyglądają świeżo posadzone pomidorki z tegorocznego sezonu. Rozsady wysadziliśmy 4 maja. Dodaliśmy tez 4 krzaki ogórka szklarniowego. Zachęcam Was do prowadzenia własnych mini-szklarni. Powodzenia! Jeżeli spodobał Ci się mój artykuł, to będzie mi bardzo miło jeśli go udostępnisz, skomentujesz, albo klikniesz lubię to na Facebooku. Zajmie Ci to chwilę, ale dla mnie będzie niezwykle motywującym znakiem, że moja praca została doceniona :) Do sałatek, kanapek, gotowania, podczas diety – ogórki i pomidory, mają różnorodne zastosowania. Świetnie sprawdzają się jako dodatek do wielu potraw. Najchętniej zjadane w porze letniej, gdy są najbardziej soczyste i bogate w witaminy. Najsmaczniejsze i najzdrowsze są oczywiście te z domowych upraw i własnego ogródka. Jeżeli jesteśmy posiadaczami przydomowego kawałka zieleni, sami możemy zasadzić te ulubione warzywa i je pielęgnować! Chcecie wiedzieć jak to zrobić? Odpowiadamy. GLEBA Dobrze przygotowana gleba stanie się najlepszym miejscem wzrostu wszystkich warzyw. Zarówno pomidory, jak i ogórki wymagają odpowiednich warunków, aby móc bez przeszkód dojrzewać. Starajmy się wybierać miejsca dobrze nasłonecznione, gdyż zarówno pomidory, jak i ogórki najlepiej dojrzewają w temperaturze od 16 do 27 stopni. Ogórki: Glebę należy użyźnić czyli porządnie odchwaścić i połączyć z kompostem. Jeżeli ziemia, w której planujemy hodować ogórki jest uboga w składniki odżywcze, można dodatkowo wysypać na nią fosforu (35-45 g/10 m2) i potasu (165-200 g/10 m2). Substancje pomogą we wzroście i dojrzewaniu ogórków. Wszystkie te prace musimy wykonać jesienią w roku poprzedzającym wysiew i uprawę. Pomidory: Podobnie jak w przypadku ogórków, ziemia, do której będziemy sadzić nasze pomidory, również musi zostać odpowiednio przygotowana – usuwamy z niej wszystkie chwasty i użyźniamy kompostem. Czynności te możemy wykonać także w roku poprzedzającym uprawy. Oprócz tego musimy pamiętać, aby spulchnić ziemię wieloskładnikowym nawozem mineralnym na głębokość około 20 cm. Możemy to zrobić bezpośrednio przed zasiewem, we wcześniej przygotowanych dołkach, dokładnie tam, gdzie zasadzimy nasze pomidory. SIEW I SADZONKI Wysiewanie nasion do gruntu musi odbywać się dopiero po przymrozkach, czyli zwykle jest to okres po 15 maja lub w pierwszej połowie czerwca. Zmieniający się klimat nie daje nam gwarancji, kiedy dokładnie nastąpią ostatnie mrozy, dlatego nie należy się zwieść kilkoma ciepłymi dniami w kwietniu lub początkiem maja. Lepiej odczekać trochę czasu. Najbezpieczniejsza będzie metoda posadzenia gotowych już sadzonek, które możemy sami wyhodować w doniczce u nas w domu, szklarni lub tunelu foliowym. Ogórki: Nasiona ogórka wysiewamy, gdy temperatura utrzymuje się już w granicach 16 stopni. Rozplanowując poszczególne sadzonki w glebie, dobrze jest zachować odpowiednie rozstawy. W przypadku ogórków gruntowych jest to mniej więcej 80 x 100 cm, a jeśli chodzi o odmiany pnące to w granicach 50-80 x 100 cm. Rozsiewamy zwykle po 2, 3 nasionka do jednego gniazda. Jeżeli chcemy najpierw wyhodować sadzonki, a dopiero później posadzić je do gruntu, nasiona wsypujemy do doniczki już w kwietniu. Pamiętajmy, aby umieszczać jedno góra dwa nasiona do jednej doniczki, stale podlewać i przechowywać w temperaturze od 16 stopni w nocy do 25 w dzień. Gotowe sadzonki wkładamy do ziemi po przymrozkach. Wcześniej możemy je hartować, czyli przygotowywać do zmiany klimatu i otoczenia i wynosić doniczki z sadzonkami początkiem maja na kilka godzin na zewnątrz. W ten sposób po przesadzeniu lepiej zaaklimatyzują się w glebie. Pomidory: Pomidory nie są warzywami, pochodzącymi z Polski, dlatego wysiane wiosną do gruntu, trudniej rosną i dojrzewają, a często nawet nie urosną w pełni. Dlatego lepiej zdecydować się na ulokowanie sadzonek w doniczkach, a dopiero później w glebie. Sadzonki najlepiej przygotowywać już w lutym i zapewniać im temperaturę do 25 stopni, dlatego dobrze jest trzymać je w domu na parapecie tuż nad kaloryferem. Sadzonki wymagają stałego nawodnienia i pielęgnacji. W taki sam sposób jak ogórki, możemy hartować również pomidory. Jest to bardzo dobra metoda, gdyż dzięki niej warzywa przyzwyczajają się do zmiennych warunków atmosferycznych i łatwiej znoszą późniejszą aklimatyzację na zewnątrz. WYMAGANIA: Pomidory i ogórki pochodzą z jednej „rodziny” sadzonek. Jeżeli szkodniki zaczną nam niszczyć pomidory, a obok zasadzone mamy ogórki, zwykle zrujnują obie uprawy. Dobrze jest zasadzić inne warzywo pomiędzy pomidorami i ogórkami. Świetnie sprawdzi się, np. sałata lub seler. Warto posadzić gdzieś w okolicy bazylię, odstraszy szkodniki, jak np., krety czy nornice (o ochronie ogrodu przed szkodnikami możecie przeczytać TUTAJ). Pomidory i ogórki są ciepłolubne. Najlepiej będą się czuć w południowej części ogródka, ponieważ potrzebują długiego nasłonecznienia, od 6 do 8 godzin dziennie. Gdyby słońce było zbyt mocne, możemy przykryć je agrowłókniną. Pamiętajmy także o stałym nawadnianiu warzyw, najlepiej podlewać je wieczorem lub wcześnie rano, aby nagrzana woda nie spaliła liści. Jeśli mamy tylko niewielki ogródek, z powodzeniem możemy uprawiać warzywa, takie jak pomidory i ogórki! Wystarczy zostawić sadzonki w doniczkach i po przymrozkach wystawiać je na słońce lub ułożyć na trawniku. W miarę wzrostu, możemy przesadzić nasze sadzonki do większych donic. Pomidory mają wysokie wymagania pokarmowe, a ich odpowiednie i regularne nawożenie pozwala na uzyskanie dorodnych i smacznych owoców. Niewłaściwe nawożenie pomidorów lub całkowite zaniechanie tego zabiegu szybko odbija się na jakości owoców i wysokości plonu. Dowiedz się czym najlepiej nawozić pomidory, aby szybko rosły i nie chorowały. Oto wskazówki jak nawozić pomidory, aby uzyskać soczyste i pięknie wybarwione owoce! Nawożenie pomidorów Nawożenie pomidorów uprawianych w gruncie W gruntowej uprawie pomidorów bardzo ważne jest nawożenie organiczne, które stanowi źródło próchnicy w glebie. Jeszcze przed wysadzeniem rozsady, w trakcie przygotowywania miejsca pod uprawę pomidorów, glebę zasilamy stosując nawozy organiczne, takie jak: przekompostowany obornik lub kompost. Obornik stosujemy jesienią w dawce 2-3,5 kg/m². Zastosowanie obornika zapobiega niedoborom mikroelementów (Mg, Cu, B, Cu, Mo, Mn) w trakcie późniejszej uprawy pomidorów. Kompost stosujemy na wiosnę, w dawce 3-4 kg/m². Największe zapotrzebowanie na składniki pokarmowe pomidory mają w okresie silnego rozwoju wegetatywnego i równoczesnego zawiązywania owoców, czyli w miesiącach lipiec-sierpień. W tym okresie najczęściej pojawiają się objawy niedoboru składników pokarmowych takie, jak żółknięcie liści od dołu łodygi czy zwijanie się liści pomidorów ku górze blaszek liściowych. Jako uzupełnienie niedoborów składników pokarmowych stosujemy nawozy mineralne. Żeby uniknąć pojawienia się objawów niedoboru składników pokarmowych, nawożenie pomidorów nawozami mineralnymi rozpoczynamy ok. 3 tygodnie po posadzeniu rozsady i powtarzamy co 14-16 dni. Dokarmianie pomidorów kończymy 3-4 tygodnie przed planowanym zakończeniem uprawy. Do mineralnego nawożenia pomidorów możemy wykorzystywać nawozy jednoskładnikowe lub wieloskładnikowe. Najkorzystniejszymi nawozami jednoskładnikowymi są: saletra amonowa, saletra wapniowa, siarczan potasu i superfosfat. Nawozy jednoskładnikowe należy stosować w oparciu o analizę gleby. W uprawach amatorskich lepszym rozwiązaniem jest stosowanie nawozów wieloskładnikowych o zbilansowanym składzie składników odżywczych np. nawóz rozpuszczalny do pomidorów Target, Florovit, Azofoska. Najlepiej stosować nawozy w formie płynnej, ponieważ są one najszybciej przyswajane przez rośliny. Alternatywą dla nawozów mineralnych jest wykorzystanie gnojówek z pokrzywy, mniszka lub skrzypu. Przefermentowaną gnojówkę rozcieńczamy w wodzie w proporcji 1: 10 i podlewamy nią pomidory co 3-4 dni, w dawce 2-3 l roztworu na roślinę. Gnojówka z pokrzywy, oprócz właściwości odżywczych, posiada również właściwości jeżeli w naszej okolicy nie rosną pokrzywy, z których można by zrobić gnojówkę, warto kupić w sklepie ogrodniczym gotowy nawóz z pokrzywy firmy Target lub Substral. Nawóz z pokrzyw do pomidorów. Jak zrobić i stosować aby pomidory rosły jak szalone? Pokrzywa i pomidor to duet niepozorny, a jednak stosując nawóz z pokrzyw do pomidorów osiągniemy niesamowite efekty! Zobacz jak zrobić i stosować nawóz z pokrzyw, aby pomidory rosły jak szalone! Poznaj sprawdzony ekologiczny sposób na zdrowe i dorodne pomidory :-) Więcej... Nawożenie pomidorów uprawianych w doniczkach Pomidory uprawiane w donicach są bardziej narażone na niedobory składników pokarmowych niż te uprawiane w gruncie, ponieważ szybciej zużywają substancje odżywcze dostępne w małej objętości podłoża. Nawożenie pomidorów w doniczkach rozpoczynamy dwa tygodnie po posadzeniu roślin i powtarzamy je co 2 tygodnie. Do nawożenia pomidorów uprawianych w pojemnikach używamy specjalnych nawozów do pomidorów, zawierających w swoim składzie magnez (Mg), wapń (Ca), bor (B), miedź (Cu), molibden (Mo) i mangan (Mn), ponieważ niedobory tych pierwiastków najczęściej występują podczas uprawy pojemnikowej. Może to być np. nawóz płynny do pomidorów Target. Nawozy mineralne możemy zamienić na naturalne np. biohumus lub nawóz ekologiczny do pomidorów, ogórków i ziół Target.  Przeczytaj również: Pomidory - wysiew, sadzenie, uprawa, odmiany Pomidory to warzywa bardzo lubiane i często pojawiające się na naszych stołach. Jednak w pomidorach jakie dziś kupujemy w sklepach ciężko jest odnaleźć wspaniały smak pomidorów, znany większości z nas z dzieciństwa. Dlatego warto zająć się samodzielną uprawą pomidorów we własnym ogrodzie. Oto podstawowe wymagania uprawowe pomidorów oraz odmiany najlepsze do uprawy amatorskiej. Więcej... Pomidory na balkonie - odmiany, uprawa, jak dbać Coraz modniejsza staje się uprawa pomidorów na balkonie. Modzie tej sprzyja dostępność ciekawych odmian pomidorów, nadających się do uprawy w donicach. Poza walorami smakowymi, pomidory na balkonie mogą też pełnić funkcje ozdobne. Ciekawość wzbudzają pomidory o różnych kolorach - czerwone, pomarańczowe, żółte, czy też w kształcie gruszek. Zobacz jakie odmiany pomidorów wybrać do uprawy na balkonie oraz jak o nie dbać. Więcej... Uprawa pomidorów w tunelu foliowym Uprawa pomidorów w tunelu ma wiele zalet, gdyż tunel zapewnia pomidorom ciepło potrzebne do ich wzrostu, chroni je przed wiatrami i deszczem, a także stanowi barierę dla szkodników. Zobacz jak wygląda uprawa pomidorów w tunelu foliowym, jak przeprowadzić sadzenie pomidorów w tunelu, a także jakie są najlepsze odmiany pomidorów do uprawy w tunelu foliowym. Więcej... Opracowano na podstawie: T. Sabat, Zadbajmy o pomidory cz. II, Działkowiec nr 6 (706), str. 54-55; E. Sikora, Pomidory w szklarni i w tunelu, Działkowiec nr 5 (645), str. 48-49; E. Hallmann, Jak uprawiać pomidory, Działkowiec nr 6 (634), str. 42-43, E. Hallmann, Pomidory, Działkowiec nr 4 (632), str. 44-45; J. Skierkowski, Pomidory w gruncie i pod folią, PWRiL, Warszawa 1987, str. 43-49, 110-111 Fot. i W czerwcu ogrodnicy podejmują zwykle decyzję o tym, czy uprawa pomidorów pod osłonami może zostać przedłużona. Do jesieni może plonować tylko taka plantacja, na której rośliny: mają dobry wigor, zdrowe liście, wolne od zmian chorobowych, łodygę o wyrównanej średnicy na całej długości, dobrze rozwinięty system korzeniowy, nie więdną w dniach o intensywnej operacji słonecznej i nie są zasiedlone przez szkodniki. Należy jednak liczyć się ze zdrobnieniem owoców latem, w okresie wysokiej temperatury i przy intensywnym słońcu. Pomidory Troska o system korzeniowy. Przebieg pogody zimą i wiosną w tym roku nie był najkorzystniejszy dla roślin. Przez dość długi okres utrzymywała się niska temperatura, z tego względu, aby zmniejszyć zużycie opału, wielu ogrodników instalowało kurtyny energooszczędne. W najchłodniejsze dni nie były one rozsuwane, a w niektórych szklarniach podwieszono je na stałe i zdejmowano dopiero na początku kwietnia. W takich przypadkach kurtyny wpływały na podniesienie temperatury w obiektach, ale znacznie ograniczały dostęp światła do roślin i sprzyjały zwiększeniu wilgotności. Dlatego w pełnię owocowania rośliny weszły w większości przypadków osłabione i ze źle rozwiniętym systemem korzeniowym (fot. 1). Przygotowując rośliny do okresu letniego należy pamiętać, że o ich przetrwaniu decydują dobrze rozwinięte korzenie, od których kondycji zależy, czy w upalne letnie dni rośliny otrzymają dostateczną ilość pożywki. Dlatego należy wprowadzać do maty raz w miesiącu Previcur Energy 840 SL, a w kilka dni później preparat stymulujący rozwój systemu korzeniowego (np. Bio-Algeen S 90 czy Resistim). Fot. 1. Słabo rozwinięty system korzeniowy w macie wełny mineralnej Modyfikacje pożywki. Przy zmiennych warunkach świetlnych dobrze jest wprowadzać nieznaczne korekty stężenia pożywki, a jej EC utrzymywać na poziomie 3,0–3,3 mS/cm w godzinach porannych i wieczornych, natomiast w godzinach popołudniowych — w celu lepszego pobierania wody — nieco obniżyć (najlepiej uzależniać je od nasłonecznienia). Nie należy jednak zmniejszać go poniżej 2,6–3,0 mS/cm (w zależności od odmiany), gdyż może to odbić się negatywnie na jakości owoców (zmniejszenie ich trwałości, twardości, pogorszenie smaku). Zbyt wysokie EC pożywki może z kolei doprowadzić do osłabienia wzrostu i zmniejszenia średnicy pędu w części wierzchołkowej oraz do zakwitania gron w mniejszej odległości od wierzchołka (charakterystyczne dla roślin o przewadze cech generatywnych — fot. 2). Jeżeli po okresie słonecznej pogody następuje kilka dni pochmurnych, trzeba zredukować ilość pożywki i częstotliwość jej podawania. W przeciwnym razie wzrośnie wilgotność w matach, a silne parcie korzeniowe spowoduje, że do owoców dostarczana będzie zbyt duża ilość wody, pojawiać się na nich mogą wówczas mikrospękania i zielone plamy lub zielone piętki, spowodowane intensywnym przyswajaniem przez roślinę azotu przy niedoborze potasu i magnezu (fot. 3). Zjawisko to ma miejsce u zbyt „wegetatywnych” roślin (często u szczepionych poprowadzonych na jeden pęd). W nadmiernie wilgotnej macie spada również zawartość tlenu. Fot. 2. O przewadze cech generatywnych świadczy, między innymi, mała odległość kwitnącego grona od wierzchołka Fot. 3. Nadmierne pobieranie azotu przy słabym odżywieniu potasem i magnezem sprzyja powstawaniu zielonej piętki Pędy boczne. W wielu szklarniach pędy boczne pomidorów wyprowadzane są już w kwietniu. Niektórzy producenci decydują się na to znacznie później, ponieważ obawiają się nadmiernego zagęszczenia uprawy w okresie wczesnowiosennym i problemów z utrzymaniem zdrowotności plantacji. Wyprowadzenie bocznych pędów w czerwcu pozwoli na zwiększenie plonu z powierzchni, a w upalne dni poprawi klimat w obiekcie. W zależności od pokroju odmiany, na roślinach latem powinno być o 4 lub 5 liści więcej niż wiosną. Wpłynie to na poprawę mikroklimatu, ponieważ zwiększona powierzchnia transpiracji pozwala obniżyć temperaturę w obiekcie. Dolne dojrzewające grono powinno jednak pozostać odsłonięte. W niskich szklarniach należy częściej opuszczać rośliny tak, aby ich wierzchołek nie był narażony na zbyt silne działanie promieni słonecznych. Na poprawę mikroklimatu może wpłynąć wyprowadzanie spod wierzchołka, tak zwanych pędów wegetatywnych, uszczykiwanych za drugim liściem. Zapobieganie chorobom. Bardzo często ceny pomidorów latem są niskie. W związku z wysokimi kosztami opału niektórzy producenci przestają ogrzewać obiekty nocą. Te oszczędności, zwłaszcza gdy temperatura nocą spada poniżej 15°C, nie służą przyszłości plantacji. Rezultatem takiego postępowania jest pojawienie się chorób — przede wszystkim szarej pleśni i zarazy ziemniaka — ponieważ w obiekcie nocą gwałtownie wzrasta wilgotność powietrza, rośliny mają mokre liście, które osuszane są dopiero przez słońce. Podczas dni pochmurnych liście dłużej pozostają zwilżone, pojawiają się mikrospękania owoców w okolicach szypułki, a wybarwienie owoców jest niejednolite i niezbyt intensywne. Niektóre odmiany w takich warunkach reagują również zmniejszeniem trwałości owoców. Zwalczanie chorób w nieogrzewanych obiektach czasem nie przynosi dobrego rezultatu, dlatego lepiej jest zapobiegać infekcjom poprzez: systematyczną kontrolę wilgotności w obiekcie, zwłaszcza jeśli nie ma w nim systemu sterowania klimatem; kontrolę temperatury i wilgotności powietrza oraz osuszanie roślin w obiektach w godzinach nocnych; usuwanie gron po zebranych owocach oraz liści w miarę możliwości podczas dni słonecznych i w godzinach porannych; przy usuwaniu liści odcinanie ich ostrym nożem lub sekatorem; opryskanie roślin preparatem grzybobójczym po usunięciu liści i gron; usuwanie, zwłaszcza z niskich szklarni, wszelkich odciętych części roślin, by nie pozostawały w międzyrzędziach, jednak w obiektach, w których wprowadzono entomofagi, warto pozostawić liście w międzyrzędziach, wskazane jest wówczas dogrzewanie uprawy nocą; utrzymywanie optymalnej wilgotności (75–80%); unikanie mechanicznego uszkadzania roślin; przestrzeganie higieny w obiektach. Podsadzanie pomidorów. Plantacje, na których rośliny mają drobne liście wierzchołkowe, delikatną łodygę, więdną w słoneczne dni, są osłabione przez występujące choroby i zasiedlone przez szkodniki, nie będą dobrze plonować latem. Jeżeli straty roślin w obiekcie wynoszą ponad 30%, decyzja o przygotowaniu nowego nasadzenia nie podlega dyskusji. Niektórzy planują na miejscu po pomidorach sadzenie ogórków na zbiór jesienny lub podsadzają pomidory z wiosennego nasadzenia młodymi, 16–18-dniowymi, siewkami pomidorów w AO blokach. Rośliny w „koreczkach” sadzi się w kostki, w których rosną pomidory z pierwszego nasadzenia (fot. 4). Przez 3–4 tygodni rosną one wspólnie, a po zbiorze ostatniego grona usuwane są rośliny z nasadzenia zimowego. Starą uprawę należy likwidować tak, by nie uszkodzić młodych roślin. Jest to zabieg czasochłonny, ale dzięki podsadzaniu letnia przerwa w owocowaniu się skraca. Przy planowaniu podsadzania roślin należy stosować preparaty biologiczne (Macrolophus caliginosus, Encarsia formosa, Eretmocerus eremicus) do zwalczania mączlika szklarniowego. Fot. 4. Podsadzanie siewek pomidorów Tradycyjna uprawa jesienna. Większość producentów przygotowuje jednak nową rozsadę w kostkach wełny mineralnej. Jest ona sadzona na miejsce stałe dopiero po oczyszczeniu obiektu ze starych roślin. Przerwa w owocowaniu jest wówczas dłuższa, ale zdecydowanie łatwiej prowadzić w ten sposób plantację i utrzymać rośliny w dobrej kondycji, wolne od szkodników i chorób. Pomidory do uprawy w cyklu jesiennym wysiewane są w maju i w pierwszych dniach czerwca. Do tych nasadzeń producenci na ogół wybierają odmiany o trwałych owocach, o masie 180–200 g, wybarwiających się na kolor intensywnie czerwony, z połyskiem. Kłopoty w tunelach. Uprawy pomidorów w tunelach foliowych są zawsze bardziej narażone na porażenie przez choroby. Duże wahania temperatury powodują, że rośliny po nocy mają wilgotne liście. Dodatkowo wysoka wilgotność powietrza w tunelach sprzyja rozwojowi szarej pleśni, dlatego konieczne jest wykonywanie zabiegów zabezpieczających rośliny przed tą chorobą przy użyciu zarejestrowanych środków (Euparen Multi 50 WG, Sumilex 500 SC, Switch 62,5 WG, Rovral Flo 255 SC). Wśród niektórych ogrodników panuje pogląd, że wprowadzanie trzmieli latem do obiektów, zwłaszcza do tuneli, mija się z celem, ponieważ owady te nie spełniają wówczas swojej roli i najczęściej wylatują w poszukiwaniu pyłku poza obiekt. W takich przypadkach kwiaty się hormonizuje, trzeba jednak wiedzieć, że na owocach tworzących się po tym zabiegu okwiat pozostaje przy szypułce, a w warunkach zwiększonej wilgotności powietrza i przy nocnych spadkach temperatury na tych właśnie resztkach okwiatu zaczyna rozwijać się szara pleśń. Ogórki Trzy cykle. Uprawę tych warzyw ogrodnicy prowadzili zwykle w dwóch cyklach — wiosennym i jesiennym — jednak w ostatnich latach pojawiło się zapotrzebowanie na ogórki sałatkowe dobrej jakości także latem, więc producenci zaczynają wprowadzać trzy nasadzenia, z podsadzaniem (fot. 5). Takie postępowanie pozwala na uzyskanie wyższych plonów z jednostki powierzchni. Ogórki mogą być wysiewane: w grudniu na zbiór wiosenny; w kwietniu — na zbiory wiosenno-letnie; pod koniec lipca i na początku sierpnia na zbiór jesienny. Ochrona roślin. Przy podsadzaniu ogórków trudniej utrzymać plantację wolną od szkodników (głównie dotyczy to przędziorków i wciornastków oraz mszyc) i chorób, a intensywna ochrona chemiczna przed tymi szkodnikami negatywnie wpływa na kondycję roślin. Dlatego w tego typu uprawach do walki ze szkodnikami należy włączać środki biologiczne przeciwko: przędziorkom — Phytoseiulus persimilis, Feltiella acarisuga, Amblyseius californicus; wciornastkom — Amblyseius cucumeris oraz Orius insidiosus i O. laevigatus; mszycom — Aphidius colemani, Aphidioletes aphidiomyza. Integrowana ochrona przed szkodnikami pozwoli na zmniejszenie liczby zabiegów chemicznych i umożliwi częstsze zbiory ogórków, które przy długim dniu i dobrym nasłonecznieniu dorastają bardzo szybko. Fot. 5. Uprawa ogórków z podsadzaniem Do uprawy w okresie letnim należy wybierać odmiany z odpornością na mączniaki (prawdziwego i rzekomego). Bardzo często ogrodnicy pierwsze objawy mączniaka rzekomego mylą z symptomami kanciastej plamistości. Przy niskiej wilgotności powietrza nie zawsze obserwuje się na dolnej stronie liścia zarodniki grzyba. Zabiegi ochrony nie hamują wtedy rozwoju choroby, a zwiększenie wilgotności sprzyja wręcz jej rozwojowi. Opryskiwać najlepiej wcześnie rano, jeśli robimy to wieczorem, trzeba po zabiegu osuszyć rośliny poprzez wietrzenie i ogrzewanie obiektu. Nawadnianie i nawożenie. Ogórki mają dużą powierzchnię liści, przez którą transpirują duże ilości wody. System korzeniowy roślin musi być bardzo dobrze rozwinięty, w przeciwnym razie nie mają one szans na przetrwanie. Ogórki posadzone na wełnie mineralnej powinny mieć ponadto dostarczoną odpowiednią ilość pożywki (podczas słonecznych dni, w zależności od rodzaju maty, 2,5–3,5 dm3/roślinę), a to z kolei wymaga bardzo sprawnie działającego systemu nawadniania. W okresie dorastania dużej liczby owoców może następować spadek wartości pH w matach. Należy wtedy wyłączyć z pożywki amonową formę azotu. Wartość EC pożywki dla ogórka powinna się zawierać pomiędzy 2,2–2,8 mS/cm. Nie należy jednak jednorazowo dokonywać większych niż o 0,3 mS/cm zmian tego parametru. Mikroklimat. Latem trzeba utrzymywać wysoką wilgotność powietrza w obiekcie (80%), w którym posadzone są ogórki. Niektórzy producenci montują system zraszaczy, które zwilżają powierzchnię liści. Gdy w szklarni lub tunelu nie ma górnego zraszania lub zamgławiania, ogrodnicy polewają wodą przejścia pomiędzy rzędami roślin. Utrzymanie właściwego klimatu w uprawie ogórków jest znacznie trudniejsze niż w uprawie pomidorów. Podobnie ważne, jak zwiększenie wilgotności powietrza w ciągu dnia, jest podwyższenie temperatury nocą przynajmniej do 19°C i osuszenie liści. W przeciwnym razie utrzymanie plantacji wolnej od chorób nie jest możliwe. W najbardziej nasłonecznionych miejscach w obiekcie pojawia się nieraz na owocach pomidora sucha zgnilizna wierzchołkowa. Ogrodnicy zwykle w takich przypadkach zmieniają skład pożywki lub wbijają w maty dodatkowe kapilary, dobrze jednak wówczas opryskiwać plantację saletrą wapniową (głównie owoce). Gdy po okresie pochmurnej pogody pojawia się słońce, pomidory reagują więdnięciem liści. Wskazane jest wtedy cieniowanie obiektów. Nie należy jednak nigdy zbyt mocno cieniować szklarni, ani używać preparatów, które nie przepuszczają światła w pochmurne dni (np. wapna lub gliny).

ogórki i pomidory razem w tunelu